Algemene leerplicht informatie
Algemene informatie leerplicht
Inhoud
1. Doel en inhoud van de leerplichtwet
2. Vanaf welke leeftijd is een kind leerplichtig?
3. Op welke leeftijd houdt de leerplicht op?
4. Wat is partiële leerplicht?
5. Wat is vervangende leerplicht?
6. Vrijstelling van geregeld schoolbezoek
7. De taak van een leerplichtambtenaar
8. Verplichtingen van schooldirecteuren, ouders en leerlingen
9. Wilt u meer informatie?
1. Doel en inhoud van de leerplichtwet
Leerplicht hangt heel nauw samen met leerrecht, ofwel het recht op onderwijs. Overal ter wereld wordt dit recht als een groot goed beschouwd. Veel landen hechten er zelfs zoveel waarde aan, dat ze de jeugd via een wet verplichten om naar school te gaan. Nederland is één van die landen.
In ons land staan de rechten en plichten van ouders*, leerlingen en schooldirecteuren precies aangegeven in de leerplichtwet. Deze wet is, kortweg gezegd, een rechtsmiddel waarmee gewaarborgd wordt dat alle jongeren in Nederland aan het onderwijs kunnen en zullen deelnemen. Het doel van de leerplichtwet is dat jongeren zo goed mogelijk worden toegerust met kennis en vaardigheden, die zij nodig hebben om een zelfstandige plek in de samenleving te verwerven. Een afgeronde schoolopleiding is daarvoor een eerste vereiste.
De volgende zaken staan in de leerplichtwet omschreven:
- Begin van de leerplichtige leeftijd
- Het moment waarop een jongere niet langer onder de leerplichtwet valt
- Op welke basis, al dan niet tijdelijk, vrijstelling verleend kan worden
- Taken van leerplichtambtenaren
- Verplichtingen van schooldirecteuren
- Verplichtingen van ouders en/of leerlingen
In deze tekst wordt met ″ouders″ ook gedoeld op ″voogden″ en/of ″feitelijke verzorgers″.
2. Vanaf welke leeftijd is een kind leerplichtig?
Bijna alle kinderen beleven hun eerste schooldag op vierjarige leeftijd. Hun moeder of vader laat ze bij de juf van groep één achter. Dit is een spannende en belangrijke dag voor de ouders en het kind. De kleuter is op die leeftijd nog niet leerplichtig, maar het is goed voor zijn ontwikkeling om samen met leeftijdgenootjes al naar school te gaan. De echte leerplicht begint op de eerste dag van de maand, die volgt op de maand dat een kind vijf jaar is geworden. Een kind dat bijvoorbeeld op 10 oktober zijn vijfde verjaardag heeft gevierd, wordt op de eerste schooldag van de maand november leerplichtig. Soms is een volledige schoolweek te lang voor jonge leerlingen. Daarom biedt de leerplichtwet een mogelijkheid tot vrijstelling. Ouders van een vijfjarige leerling mogen, in goed overleg met de schooldirecteur, hun kind maximaal vijf uur per week thuishouden. Mocht dit niet genoeg blijken te zijn, dan mag een directeur daar nog vijf extra uren vrijstelling per week bovenop doen. De mogelijkheid voor vrijstelling is uitsluitend bedoeld om overbelasting van de leerling te voorkomen. Zodra een kind zes jaar is, geldt de overgangsmogelijkheid niet meer. Zesjarige leerlingen moeten allemaal het volledige onderwijsprogramma volgen.
3. Op welke leeftijd houdt de leerplicht op?
Niet alleen de aanvang van de leerplichtige leeftijd is duidelijk omschreven in de leerplichtwet. Deze wet beschrijft ook het einde van de leerplicht. Leerlingen zijn leerplichtig tot hun 18e verjaardag, tenzij ze voor die tijd een startkwalificatie hebben gehaald. Wat dit precies betekent leest u hieronder.
4. Wat is de kwalificatieplicht?
Om schooluitval te bestrijden is de leerplichtwet per 1 augustus 2007 veranderd. Vóór deze datum bestond er een partiële leerplicht. Deze is vervangen door de kwalificatieplicht tot de 18e verjaardag.
Een startkwalificatie is:
- een havo- of vwo-diploma
- een mbo-diploma op minimaal niveau 2
Let op: een vmbo-diploma is dus geen startkwalificatie!
Jongeren die na hun volledige leerplicht nog geen startkwalificatie hebben moeten een volledig onderwijsprogramma volgen dat is gericht op het halen van een startkwalificatie. Dit kan volledig dagonderwijs zijn maar ook een combinatie van leren en werken via de beroepsbegeleidende leerweg in het mbo, bijvoorbeeld op een regionaal opleidingscentrum (ROC).
Een uitzondering hierop zijn jongeren die het verstandelijke vermogen missen om een startkwalificatie te halen. Jongeren in het praktijkonderwijs, zeer moeilijk lerende kinderen en meervoudig gehandicapte kinderen zijn vrijgesteld van de kwalificatieplicht.
5. Wat is vervangende leerplicht?
In sommige gevallen is er voor jongeren vanaf veertien jaar een alternatief leertraject mogelijk. Burgemeester en Wethouders van de gemeente waar een leerling staat ingeschreven, moeten dan eerst in samenspraak met het bevoegd gezag van de school tot de conclusie zijn gekomen dat de leerling daadwerkelijk niet in staat is om volledig dagonderwijs te volgen. Nadat deze conclusie is getrokken, kan een leerling onder de vervangende leerplicht vallen.
6. Vrijstelling van geregeld schoolbezoek
In de leerplichtwet staat omschreven, wanneer een jongere de school niet kan/hoeft te bezoeken. Dit is het geval bij ziekte, schoolsluiting en de vervulling van plichten die voortvloeien uit godsdienst of levensovertuiging. Verder kent de leerplichtwet vrijstelling wegens andere gewichtige omstandigheden en zijn de regels voor extra vakantieverlof duidelijk geregeld.
7. De taak van een leerplichtambtenaar
Het toezicht op de naleving van de leerplichtwet is opgedragen aan Burgemeester en Wethouders. Zij wijzen voor de uitvoering van dit toezicht een of meerdere leerplichtambtenaren aan. Dit klinkt strenger dan het is. Leerplichtambtenaren zijn er niet alleen om overtreders van de leerplichtwet vermanend op de vingers te tikken, maar ze vervullen ook een maatschappelijke zorgtaak. Zij hebben daarvoor een goed
inlevingsvermogen, waarmee ze zich verplaatsen in de problemen van de schoolgaande jeugd. Heel soms zijn leerplichtambtenaren genoodzaakt de officier van justitie in te schakelen. Maar zij doen dit alleen als uiterst redmiddel. Het grootste gedeelte van de tijd zijn leerplichtambtenaren actief bezig een oplossing te vinden voor problemen die de schoolloopbaan van een leerling in gevaar kunnen brengen. Hoe weet een leerplichtambtenaar dat een leerling met een probleem zit? Spijbelgedrag is vaak een duidelijk signaal dat er iets aan de hand is met een jongere. De school meldt dit soort ongeoorloofd schoolverzuim gewoonlijk aan de leerplichtambtenaar, waarna hij gaat uitzoeken of er een ernstige reden achter het verzuim schuilt. Het komt ook vaak voor dat ouders of leerlingen zelf een afspraak met de leerplichtambtenaar maken om een oplossing voor een bepaald probleem te zoeken. De leerplichtambtenaar werkt nauw samen met allerlei organisaties en instanties die zich bekommeren over het welzijn van de jeugd, zodat hij goed weet wat voor soort oplossingen er zijn.
8. Verplichtingen van schooldirecteuren, ouders en leerlingen
Schooldirecteuren hebben de volgende verplichtingen:
- Binnen zeven dagen moeten ze de leerplichtambtenaar van de woongemeente van een leerling in kennis stellen van een in- of afschrijving.
- Wanneer een leerling van school wordt verwijderd, moet de schooldirecteur dit terstond melden aan de leerplichtambtenaar.
- Voordat een leerling wordt uitgeschreven, moet de school nagaan of de leerling elders wordt ingeschreven.
- Schooldirecteuren dragen de verantwoording voor het feit dat ongeoorloofd schoolverzuim wordt gemeld aan de leerplichtambtenaar van de gemeente waar de betreffende leerling staat ingeschreven.
- Zij moeten de leerplichtambtenaar alle inlichtingen geven die nodig zijn bij de uitvoering van de leerplichttaak.
- Schooldirecteuren moeten de leerplichtambtenaar in kennis stellen van een leerling die de school voortijdig verlaat.
Verplichtingen van ouders:
- Ouders moeten ervoor zorgen dat hun zoon of dochter op een school of onderwijsinstelling staat ingeschreven.
- Zij zien erop toe dat hun kind de school geregeld bezoekt, dat wil zeggen dat er geen les of praktijktijd wordt verzuimd. Vanaf twaalf jaar is de jongere hier zelf medeverantwoordelijk voor.
- Ouders dienen de school in kennis te stellen van ziekte van hun kind.
- Ouders dienen bij andere redenen van afwezigheid van hun kind toestemming van de schooldirecteur te hebben.
Verplichtingen van leerlingen, die twaalf jaar of ouder zijn:
- Zij moeten de school geregeld bezoeken en kunnen persoonlijk aangesproken worden op ongeoorloofd schoolverzuim.
- Jongeren die zelfstandig wonen, moeten zelf de school op de hoogte brengen van ziekte of andere gewichtige omstandigheden die hen verhinderen de school te bezoeken.
Wanneer niet aan de bovenstaande verplichtingen is voldaan, dan is er sprake van vermoedelijk ongeoorloofd schoolverzuim. Dit kan een proces-verbaal tot gevolg hebben.
9. Wilt u meer informatie?
Hopelijk is het belang en de inhoud van de leerplichtwet u duidelijk geworden.Wilt u meer informatie over leerplicht, of denkt u dat de leerplichtambtenaar u bij een specifiek probleem kan helpen, schroom dan niet contact op te nemen met de leerplichtambtenaar van uw woongemeente. Voor Rhenen is dit: Ingrid Sloot, telefonisch bereikbaar op 0317-681 734 of ingrid.sloot@rhenen.nl
